MELİSA VARDAL – Kimi öyküler büyük kırılmalarla değil, küçük müsabakalarla istikamet değiştirir. Bir dükkânın hayali, bir dost tavsiyesi, elden ele geçen bir kitap ya da yıllarca içte büyüyen lakin ismi konulamayan o sıkışma hissiyle… AKT Tiyatro’nun “Gülistan, Gül Bahçesi Yani” oyunu da tam olarak bu ufak lakin sarsıcı müsabakaların peşine düşüyor. Sibel Ulutaş’ın kaleme aldığı ve başrolünü üstlendiği, direktör koltuğunda Cihan Duyal’ın oturduğu bu tek kişilik oyun, bir sokak çiçekçisinin öyküsünden yola çıkarak sınıf, emek, kadınlık ve varoluş üzerine çok katmanlı bir anlatı inşa ediyor.
“Bu işte işveren yok”
Seyirci, oyunun başladığı andan itibaren kendisini Gülistan’ın çiçek tezgâhında buluyor. Fakat burası sadece tezgâh değil Gülistan’ın geçmişinin, kırgınlıklarının, sorularının ve yavaş yavaş filizlenen değişiminin başlangıç noktası. Oyun, sınıfsal sorununu bu gündelik hayatın içinden, ajitasyona kaçmadan kuruyor. Gülistan’ın daha evvel çalıştığı dokumacılık atölyesinde maruz kaldığı emek sömürüsü, güvencesizlik, alamadığı haklar ve geçim kederi hafızasında hâlâ çok canlı. Esasen onu bu tezgâha getiren de yan tezgâhtaki arkadaşı Kiraz’ın “Bu işte işveren yok!” kelamı oluyor.
Oyunun asıl kırılma noktası Gülistan’ın yan dükkândaki kitapçıyla kurduğu dostlukla başlıyor. Vazifesinden uzaklaştırılmış eski bir öğretmen olan bu kitapçıyla yaptığı sohbetler, Gülistan’da yeni bir merak uyandırıyor. “O vakit sen benim hocam ol, bana kitap verirsin” cümlesiyle başlayan bu süreç, karakterin iç dünyasını kökten değiştirecek bir kapıyı aralıyor. Gülistan’ın elindeki kitaplar ortasında “Yabancı” ve “Suç ve Ceza” var. Karakterin bir noktada kendine yönelttiği “Ben Raskolnikov mu oldum?” sorusu, edebiyatla kurduğu bağın entelektüel bir merak olmadığını, doğrudan kalbine dokunduğunu kanıtlıyor. Gülistan okudukça kendi ömrüyle yüzleşmeye çocukluğuyla, annesiyle ve yıllardır sırtında taşıdığı duygusal kamburlarla hesaplaşmaya başlıyor. Bu içsel hesaplaşmalar, sahne dizaynındaki görselle karşılık buluyor. Bilhassa anne-kız alakasının anlatıldığı sahnelerdeki ışık ve gölge oyunları, anlatıyı güçlendiriyor. Çocukluk anıları ve aile içi tansiyonlar, gerçek ile hatırlanan ortasında gidip gelen bir düşe dönüşüyor. Tek kişilik bir oyun olmasına karşın Sibel Ulutaş vücut lisanı, jestleri ve sahne üzerindeki dinamik geçişleriyle pek çok karakteri sahneye taşıyor. Boynundaki yazmayı kimi vakit eline bağlayarak bir öbür karaktere bürünüyor, sesiyle, yüz sözüyle ve gücüyle saniyeler içinde dönüşüyor.
Yeni bir kıssanın başlangıcı
Oyun, finalinde Gülistan’ın ağzından dökülen ve “Suç ve Ceza”nın son satırlarına uzanan cümleler, kıssayı umut dolu yeni bir başlangıca bağlıyor: “Bu fakat yeni bir yapıtın konusu olabilir. Bizim şimdiki öykümüz burada bitiyor.” Oyun burada kendi sorusunu bırakıyor geriye: İnsan hakikaten öbür bir hayata geçebilir mi? “Gülistan, Gül Bahçesi Yani”, bu soruya kesin bir cevap vermiyor. Lakin personel bir bayanın öyküsü üzerinden değişimin bazen bir kitabın açılan birinci sayfasında başlayabileceğini gösteriyor.
Milliyet
