ÜMRAN AVCI – Bazı kitapların içeriği kadar yazılış kıssası de değişiktir. Onur Caymaz-Vefa T. imzalı “İntihar Süsü” isimli şiir kitabının yayımlanış serüveni tam da bu türlü. Kitap, okura yönelik “Vefa T, Onur ve Ötekiler…” başlıklı mektupla başlıyor. Konu derin… Şiir, roman, hikaye ve deneme muharriri Onur Caymaz, edebiyat dünyasının tanıdığı isimlerden. Bir müddettir Barselona’da yaşıyor. Pekala Vefa T.? Adıyamanlı bir öğretmen, şair, birkaç yıl evvel intihar ediyor. Sözde… Zira Vefa T., Onur Caymaz’ın kullandığı bir mahlas. Caymaz, 12 sayfalık mektubunda, yurt dışına giderken geride bıraktığı edebiyat ortamını anlatıyor. Bugün artık hayatta olmayan edebiyatçı ve sanatkarları yâd ediyor; İlhan Şeşen’i, Ferhan Şensoy’u, Selim İleri’yi, Leyla Erbil’i anıyor uzun uzun. Ülkedeki edebiyat kanonundan kelam ediyor. Edebiyat mecmualarında bir müddettir metnin değil imzanın bedelli oluşundan yakınıyor. Birtakım edebiyatçıların dokunulmaz oluşundan dem vuruyor. Dedim ya konu derin ve uzun. Kelam Onur Caymaz’da…
■ Vefa T. namıdiğer Sait Vefa nasıl ortaya çıktı? Olağan isim ve kısaltmalı soy isim birleşince ‘vefat’ oluyor ki, bu edebiyat ortamına bir gönderme mi?
Yedi şiir kitabı yazmışım bugüne dek. Bir vakit evvel baktım ki ana akımda kimi mecmualar, gönderdiğim şiirlere karşılık vermiyor. Ben de ikinci bir şair yaptım kendimden, ismini Sait Vefa koydum. Öyküsünü de uydurdum. Öğretmen olduğu için Vefa T ismini kullanıyormuş falan. Onur’un şiiriyle Vefa’nın yazdıkları da tıpkı havada üstelik, misal dizeler var. Âlâ editör basitçe fark eder. Lakin Caymaz’dan gelen e-posta silinirken Vefa’dan gelenler okunuyordu sanırım. Adamın şiirleri çabucak basıldı. Bu oyun iki yıl sürdü. Bir yerden sonra anlamsız bulup işi toparladım. Vazifesi bitmişti. Vefasızlığımızı, edebiyat ortamının vefat ettiğini gereğince ispatlamıştı.
■ Bu kitap okurun eline ulaşana kadar neler yaşandı? Kitabı yayımlamayı kabul eden Enis Batur soruna nasıl baktı?
Vefa T, birçok mecmuanın kapağında şair olarak vefat, vefat halinde kaç kere göründü. Kimse merak etmedi bu ne yahu diye! Edebiyat mecmuaları gerçekten enine uzunluğuna okunuyor mu! Sonra Vefa’nın şiirlerini değerli bir yayınevine gönderdim. 10 gün sonra olumlu karşılık geldi. Yayınevi, kontrat için tanışmak istedi. Gittim. Kitabın önsözünde hepsini anlattım. Gel gör ki “benim ben olduğum” öğrenilince iş iptal oldu. “Büyüsü kaçtı” dediler. Şiirin kalitesi değil, yazanın etiketi mühimdi! Enis Batur nasıl baktı duruma? Ustamız zati bir eski Reşit İmrahor, Yoksul İdris, bir Sarp Yenisey olarak bu işi sever.
■ Onur Caymaz neden reddedildi?
Onur Caymaz, onların istediği üzere düşünmüyordu çünkü… Asıl nedenin bu olduğunu düşünüyorum. Epiktetos, ‘fikrini söylemeyenler, sadece kölelerdir’ demişti. Bunu reddetmişti.
■ Kitapta Ece Ayhan ve Yahya Kemal örnekleri üzerinden Türkiye’nin en meşhur şairlerinin devlet vazifelisi olması sorununa eleştirel yaklaşıyorsunuz.
Maalesef. Şair benim için her cins iktidardan kurtulmuş biri. Fazla güç, arsızlık zira. Bizdeyse editörü, piri, müridi, hocası, hocaların hocası (bu da farklı saçmalık), bin tıp iktidar var. Bunların birçok da devlet denen en önemli iktidar aygıtının içinde şahıslar. Memurdan şair olmaz demiyorum lakin şair dünyanın en hoş insanı; o alev almış ruh, evrak dolabına, karton klasöre nasıl sığıyor. Onu soruyorum.
■ Mektubu noktalarken, “İşleri müşküldür her yerde merdin” diyorsunuz. “Şavkında Kan” şiirinde de “buradayım, unutmak için verilen uzun bir ara…” İstekli bir sürgünlük mü bu gidiş?
Sürgün değil, göç bizimki. İkili hayat. Biraz bura, biraz ora. Ancak gitmek dedin, gerçek. Türkiye bir şair kaybetti – İspanya kazandı şarlatanlığı yapacak değilim. Kimse kaybetmedi, kimse kazanmadı. Aslında memlekette şairden çok ne var! Ben yalnızca bir şeyleri bıraktım. Hakikati konuşmayı deneyen iki-üç mecnundan gayrı kimsesi kalmamış yapay edebiyat ortamı da böylelikle geride kaldı. Dostlarımın birden fazla da öbür âleme göçmüştü. Anılarını aldım yanıma, sızıdır. Bir yeri vatan yapan o ilgiler esasen. Düşünsene, Selim İleri’nin olmadığı bir İstanbul, o eski İstanbul mu?
‘Türkiye’de son 10 yıldır, hiçbir ödül gerçek değil’
■ Bir edebiyat kanonundan bahsediyorsunuz mektupta. Metin değil de imza mı kıymetli. Size nazaran mükafatlar de şaibeli mi?
Türkiye’de son 10 yıldır, hiçbir ödül gerçek değil. Eski yükünü taşıyan mecmua kaldı mı, tartışılır. Bu çoraklıkta her vasatlık mucize.
50 yaşına yaklaştık. 30 yıldır edebiyatın içindeyiz. Vefa üzere yalnız ve yabanlar kabul görmez burada. Daima beğeni belirten cici çocuklar sevilir. Bana hırçın derler, şaşırıyorum. İnsan hırçın ya da yaralı değilse neden şiir müellif. Canı yanmıyorsa… 30 yılda kaç edebiyatçı dost. Kimi göçtü, kimi yaşıyor. Üçü beşi dışında neden birçoklarını çok sevemedim, onlar niçin birbirinden nefret ediyor? Hırs galiba. Yazmak Türkiye’de hırs. Bir şey olacakmış üzere yazılıyor. Olan bir şey yok. En çok satan Baş mecmuası. Onda da kapakta en son Seda Sayan vardı, yakışır! Edebiyat hengamesi yok artık. En büyük sorun Türk mü, Türkiyeli mi? Yazdığında Türkiye yoksa istersen Şilili ol, ne olacak ki! Bunlar beni gitgide etraftan kopardı. Geriye, Vefa’ya çekildim. Bu haset kanseri, kendini beğenmişlik yok orada. Rahat.
Milliyet
