İletişim Başkanlığı’ndan yapılan yazılı açıklamaya nazaran, Başkanlığın resmi İngilizce web sitesi rastgele bir merkezi sunucuya ya da üçüncü taraf bir aracıya bağlı olmadan direkt blok zincir altyapısı üzerinden erişime açıldı. Bir kamu kurumu tarafından dünyada birinci defa hayata geçirilen bu yayına vatandaşlar ve memleketler arası kullanıcılar ‘cbiletisim.eth.link’ adresi üzerinden ulaşabilecek. Bu yayın, Başkanlığın geçen bir yıl boyunca adım adım yürüttüğü dijital dönüşüm sürecinin son halkası oldu. Yapay zeka ve blok zincir teknolojilerini kamu idaresine entegre etme maksadıyla başlayan süreç, her basamakta somut çıktılar üreterek ilerledi.
YERLİ VE İNANÇLI YAPAY ZEKA ALTYAPISI
Bu noktaya gelinen yol, ‘Yapay Zeka Dönüşümü’ teşebbüsü kapsamında hazırlanan Yapay Zeka Strateji Dokümanı ile başladı. Strateji doğrultusunda, başlangıçta bulut ortamında geliştirilen yetenekler kısa müddette yüksek güvenlikli, yerli ve kurum içi (on-premise) bir altyapıya taşındı. Kurum bünyesinde kurulan yüksek performanslı GPU sunucuları ve özel ağlar sayesinde hassas datalar büsbütün lokal ortamda, dış bağımlılık olmaksızın işlenmeye başlandı. Bu altyapı üzerinde çeşitli yapay zeka uygulamaları geliştirildi. Güvenlik duvarlarının ardında çalışan, kuruma özel ince ayarlı yerli lisan ve görsel-dil modelleri (LLM ve VLM) devreye alındı. Çok lisanlı milletlerarası medya izleme sistemiyle; his tahlili, risk ve anomali tespiti ile gerçek vakitli özetleme yetenekleri sayesinde dezenformasyona karşı çevik bir yapı kuruldu, kriz anlarında karar alma süreçleri hızlandırıldı ve vatandaşların hakikat bilgiye erişimi güçlendirildi. Kurumun iç dokümanlarıyla entegre, kapalı devre kurumsal yapay zeka asistanı CibGPT ile işçinin kurumsal bilgiye inançlı ve yetkili erişimi sağlandı. Otomatik metin hazırlama, görsel üretim, seslendirme ve çok lisanlı görüntü oluşturmayı mümkün kılan VLM tabanlı çok modlu çerçeveyle içerik üretimi hızlandırıldı ve operasyonel maliyetler düşürüldü. İlGen kodlama asistanı; kod teklifleri, kusur tahlili ve test senaryosu üretimiyle yazılım geliştirme süreçlerine katkı sundu. Doğal lisanı SQL’e çeviren ULAK entegrasyon aracıyla da teknik olmayan işçinin karmaşık kurumsal bilgi tabanlarını basitçe sorgulaması mümkün hale geldi.
En aktüel haberlere ve son dakika gelişmelerine Googleüzerinden anında ulaşmak için bizi favorilerinize ekleyin.
Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin
AÇIK KAYNAK EKOSİSTEMİNDE PAYLAŞIM
Sürecin bir sonraki adımında Başkanlığı, teknolojik birikimini kamu idaresi ve akademi dünyasıyla paylaşmaya yöneldi. Bu kapsamda, hazırlanan Kamu Kurumları için Yapay Zeka Entegrasyon Rehberi, teknolojinin kamuda inançlı ve faal biçimde benimsenmesini desteklemek üzere paylaşıldı. Başkanlık ayrıyeten, dünyanın en büyük yapay zeka ve makine öğrenmesi topluluk platformlarından Hugging Face’te resmi kurumsal profil oluşturan Türkiye’deki ilk kamu kurumu oldu. Birinci katkı olarak, Dezenformasyonla Uğraş Merkezi tarafından derlenen; doğal afetler, seçimler, göç ve iktisat üzere alanlardaki 2.810 doğrulama (fact-check) kaydından oluşan Türkçe-İngilizce iki lisanlı açık bilgi seti paylaşıldı. CC-BY-4.0 lisansıyla erişime açılan bu data seti, araştırmacıların ve geliştiricilerin dezenformasyon tespitine yönelik modeller geliştirmesini desteklemeyi amaçlıyor.
BLOK ZİNCİRDE KALICI ARŞİV VE DAĞITIK KİMLİK
Sürecin sonraki evrelerinden birinde Başkanlık, dijital arşivlerinin kalıcılığını ve değiştirilemezliğini garanti altına almak için blok zincir teknolojisini kamu süreçlerine dahil etti. Strateji, diplomasi, tarih ve kültür alanlarındaki 130 resmi yayın, IPFS protokolüyle dağıtık ağlarda kalıcı olarak arşivlendi; bu yayınların kriptografik ispatları akıllı kontratlar aracılığıyla direkt Ethereum blok zincirine işlendi. Başkanlık, bu çalışmayı bir adım ileri taşıyarak Ethereum ağı üzerinde kendi kurumsal akıllı kontratını devreye aldı ve kurumsal dijital kimliği olarak ‘cbiletisim.eth’ ENS (EthereumName Service) alan ismini tescil etti. Başkanlığın İngilizce web sitesinin direkt blok zincir üzerinden yayımlanması da bu altyapının üzerine inşa edildi. Bu model, kamu bağlantısında somut avantajlar sunuyor. Başkanlık tarafından yayımlanan rastgele bir dijital duyuru ya da evrakın gerçekliği, merkezi bir sunucuya gerek kalmadan blok zincir üzerinden şeffaf ve kriptografik olarak doğrulanabiliyor. Kurumsal kimlik, merkezi bir noktaya bağlı olmadan korunarak sahteciliğe ve alan ismi ele geçirme (domain hijacking) teşebbüslerine karşı teminat altına alınıyor.
TEKNOLOJİ EKOSİSTEMİNDEN İLGİ
Başkanlığın blok zincir alanındaki çalışmaları milletlerarası ölçekte de ilgi gördü. Web3 ve dağıtık teknolojiler alanında faaliyet gösteren geliştirici toplulukları ile teknoloji ekosistemi, bir kamu kurumunun şeffaf ve dağıtık bir yayın modelini hayata geçirmesini yakından takip etti; çalışma, dünyanın farklı yerlerindeki teknoloji topluluklarından ilgi ve dayanak gördü. Başkanlık, yapay zeka ve blok zincir teknolojilerinin entegrasyonunu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde Türkiye’nin dijital dönüşüm gayeleri açısından kıymetli bir adım olarak pahalandırıyor. Başkanlık, bilgi güvenliği ve kamu inancını önceleyen yaklaşımıyla, atılan her adımın bir evvelkinin üzerine inşa edildiği bu süreci sürdürmeyi planlıyor.
Milliyet
