Hisse senedi alıp, yatırım yapmak istiyorsunuz… Borsada size kazandıracak bir şirketi incelerken, bir platform size sevdiğiniz bir atletin payını teklif ediyor? Galatasaray’dan Osimhen’in 10, F.Bahçe’den Kerem Aktürkoğlu’nun 10, Beşiktaş’tan Orkun’un 10’ar payını alıp, kendinize bir sepet yapıyorsunuz. Latife mı? Şimdilik şaka… fakat yakın gelecekte değil…
Bank Of America (BofA), önümüzdeki 10 yılda futbol sanayisini kökten değiştirebileceğine inandığı trendleri özetleyen “Güzel Oyun: BofA’nın 2026 Dünya Kupası Rehberi”ni yayınladı. Buna nazaran ‘sporcu halka arzları’ spor dünyasının yeni finansman kaynakları olacak. Bankanın analistlerine nazaran, oyuncu piyasasının finans piyasalarına daha çok benzeyen bir modele gerçek evrilmesi olası.
Şöyle anlatalım: Pay senedi piyasalarında şirketler, halka arzlar (IPO) yoluyla sermaye toplar ve yatırımcıların halka açık şirketlerin paylarını satın almalarına imkan tanır. BofA’ya nazaran 10 yıl içinde sportmenler pay senetlerine benzeri halde finansal varlıklar olarak ele alınacak ve oyuncu değerlemeleri ve ekonomik hakları, kulüpler ve yatırımcılar ortasında performans ve beklenen getiriler temelinde alınıp satılacak. Yani oluşacak platformlarda, haftalık performansına nazaran, payını aldığınız atletin pay pahasının artış ya da azalışını takip edeceksiniz. Amacınız yüksekte satıp, tabanda toplamak olacak.
Not: Ağlamak üzere olmasın fakat bu benim hayâlimdi! Payını satmak istediğim kişi ise Gheorghe Hagi’ydi… Bu fikir beynimde birinci yer ettiğinde takvimler geçtiğimiz milenyumu gösteriyordu.
İlk adım Amerikan futbolunda atıldı
Sporcu halka arzlarıyla ilgili birinci adım ABD’de 2013’de atıldı. ABD’nin San Francisco kentinde kurulan Fantex isimli bir platform, “Bir markanın geleceğinde pay satın alıyorsunuz ve marka âlâ performans gösterirse, paylarınızın fiyatı yükseliyor. Lakin bu durumda kelam konusu marka bir kişi” sloganıyla yola çıktı. Lakin önemli bir kusur yaptılar… Zira bu işi, atlet sakatlanmalarının en çok görüldüğü Amerikan futboluyla başladılar.
Şirket birinci imzayı Houston Texans’tan Arian Foster’la attı ve halka arzın tamamlanmasının akabinde Foster’a gelecekteki çıkarlarının yüzde 20’si karşılığında 1 milyon dolar ödeyeceğini açıkladı. Şirket, 1 milyon doları, pay satın alabilecek yatırımcılardan toplayacaktı. Payların pahası de Foster’ın performansına bağlı olarak yükselecek ve düşecekti. Fantex kısa müddette ikinci oyuncuyu açıkladı: San Francisco 49ers’tan Vernon Davis.
Bu bir nimet mi, istikrarsız bir yatırım mı?
Fantex’in halka arz ettiği birinci isim Foster sakatlandı, ikinci isim olan Davis de beklenen parayı toplayamadı. Fantex, 2016 yılında platformunu yatırımcılara kapatırken, bir yıl sonra da şirketin CEO’su kaçtı.
Oysa spor etiği uzmanı olan Rockford Üniversitesi ideoloji profesörü Shawn E. Klein’a nazaran, ‘sporcu halka arzları’ bir nimet: “Bu, bir sportmen yahut öteki yıldızlar için gelecekteki yararlarından elde edecekleri finansal kazanımların bir kısmını artık gerçekleştirmenin, bunları vakte yaymak yahut gelecekteki kar gücünün kaybına karşı tedbir almak yerine, potansiyel olarak değişik bir yoludur – ve böylelikle bu potansiyel karlardan büsbütün yoksun kalmazlar. Bu açıdan bakıldığında, potansiyel bir nimet üzere görünüyor.”
Operasyon ve bilgi idaresi uygulama profesörü Cade Massey ise aksini düşünüyor: “Oyuncular için cazibesini anlıyorum, fakat yatırımcılar için cazibesini anlamak sıkıntı. Bu, son derece kendine has, istikrarsız bir yatırım.”
NFL’de olmadı, futbolda olur mu?
İlk tecrübe berbattı tahminen, tamam… Lakin tahminen de sorun ABD’li pazarlama profesörü Americus Reed’in de dediği üzere Amerikan futbolundaydı: “NFL’deki (Amerikan futbol ligi) mevcut ortam, oyuncu sıhhati ve güvenliği açısından çok zehirli ve NFL, küçük bir imza bonusu dışında hiçbir garantinin olmadığı tek lig.”
Ne dersiniz, halka arz sakatlanmanın nispeten daha az olduğu futbolda işler mi?
Belki de o vakit bu zaman…
Sene 1999… TIME dergisi, “Yüzyılın icadı” diye aylarca yayın yapıp, bugünkü scooterların atası olan Ginger’ı tanıttı… Herkes “Bu muydu?” diye reaksiyon gösterdi. Eski ABD Başkanı George W. Bush’un Ginger’dan düşmesi bile aygıtın havasının sönmesini engelleyemedi. TIME ve Ginger’ın üreticilerinin yemediği küfür kalmadı. Bugün ise sokaklar scooterlardan geçilmiyor.
Demem o ki, bazen kimi şeyler vaktinden evvel hayata geçince olmuyor… Fantex gibi…
Haftaya salı görüşmek üzere…
Milliyet
