Gonca Kocabaş / Milliyet.com.tr – Banu Çiçek (47), Almanya doğumlu. Anne ve babası ayrıldıktan sonra İzmir’de anneannesi ve dedesinin yanına yerleşti. Mersin Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Tiyatro Bölümü’nden mezun olduktan sonra İstanbul’a taşındı. Yıllarca Semaver Kumpanya’da sahneye çıktı, akabinde Duru Tiyatro’ya geçti. Oyunculuk, yaratıcı drama liderliği, oyun yönetmenliği… Özcesi hayatını tiyatroya adadı. Bugünse sahne ışıkları yerini tropik güneşe bıraktı. Banu Çiçek, eşi ve iki çocuğuyla birlikte Küba’ya taşındı; artık orada rehberlik yapıyor ve hayallerinin peşinden gidiyor.
Banu’nun içindeki kıvılcımı çakan an ise, 13 yıl evvel Küba’ya birlikte gittiği çok yakın arkadaşının 4. evre kanser teşhisiyle ameliyata girmeden evvel sarf ettiği bir cümle oldu: “Banu, hayallerin var.” “Hayatın ne kadar kısa olduğunu tokat üzere hissettiren bir süreçti” diyen Banu o günleri şöyle anlattı:
“Ameliyatın meçhullüğü, hayatla vefat ortasında gidip gelen sorgulamalar, bir kobay faresi üzere içinde koşturduğumuz hayat… İçimde bir şeyler kıpırdamaya başladı. Ve akabinde, 2023’te yaşanan büyük sarsıntı. Yakın etrafımda yaşanan acılar, çaresizlikle izlediğim o anlar… İçimizi yaktı. İki ay geçmeden biz artık gitmeye karar verdik.”
‘HERKES BUNUN BİR ÇILGINLIK OLDUĞUNU SÖYLEDİ’
Banu’nun Küba’ya gitme isteği aslında bundan tam 15 yıl öncesine dayanıyor. Nazım Hikmet Kültür merkezine gelen Dünya Barış Elçisi, Devlet dayanaklı bir Çocuk Tiyatrosu olan La Colmenita’ya, çocukların gücüne, oyunculuk kabiliyetlerine, sanat disiplinlerine hayran kalmıştı Banu ve bir gün onlarla çalışmak üzere sözleşmişti. Lakin evlilik, çocuklar, tiyatro ve yoğunluk ile geçen yıllarında daima lisanında bir Küba vardı. “Bir gün gitsek. 1 sene kalsak en azından, orayı yaşasam, görsem, anlasam, La Colmenita ile bir arada olsam” diye sayıklayarak geçirdiği yılların akabinde, sevdiklerinin vefatla yüzleşmeleri, ikinci bir hayatın olmadığına ve hayallerinin onları uçuracak gerçek kanatlara sahip olduğuna inanarak yola çıktılar.
“Bir arkadaşım ‘Biz yıllardır, İstanbul dan Balıkesir’e taşınamadık, ‘ne yaparız oralarda’ diye, sen nasıl gidiyorsun Küba’ya’ dedi. Mesela, babam ‘Sen akıllanmazsın’ dedi. Herkes, bunun büyük bir çılgınlık ancak bir o kadar da olağanüstü bir karar olduğunu fakat bunun benim yapabileceğimi söyledi. Herkes çok şaşkındı. Sen kalk caddedeki meskenini, konforunu, sahnedeki oyununu, 20 yıllık mesleğini bırak, Küba’ya git. Ben de şöyle bakıyorum sanırım biraz. Hiçbir şeyi çok büyütmemek lazım, gideriz, deneriz, olmazsa döneriz. Lakin elbette burada çocuklarımızın okula başlamamış olmasının çok büyük bir değeri vardı. Bunu yüzde bin belirtmeliyim. Oğlum şu anda burada 1. sınıfa başladı.” -Banu Çiçek
‘BURADA HİÇ HENGAME EDEN İNSAN GÖRMEDİM’
“Bizim muhakkak bir beklentimiz yoktu” diyen Banu, “Eğer bir şeyler düşündüysek bile, Küba düşündüklerimizin çok üstündeydi. Bir kez sanat hayatı olarak La Colmenita bizi cezbetti. Kendimizi konutumuzda üzere hissettiren en kıymetli alan oldu. Birden teğe toplumsal etrafımız gelişti, bugün konutumuza aile üyesiymiş üzere gelip giden 2-3 kemik arkadaşımızı bulmamıza vesile oldu. Daima en büyük destekçimiz oldu. O yüzden aslında birden bire kurulu bir sisteme ve kusursuz bir içtenliğin içine düştük. Bir öteki motivasyonumuz, Küba halkının, ötekileştirme duygusu olmaksızın, göçmenleri ve bilhassa Türkleri ayrıyeten çok sevmeleri bizi yalnız hissettirmedi” diyerek şunları söyledi:
“Biz 2 yılı dolduracağız, ben daha hengame eden insan görmedim. Birinci vakitler “Hiç mi tartışmıyor bunlar” dedik, ‘Herhalde rastlantı’ diye düşündük. Sonra ben çok kent gezdim. Yok, arbede dövüş kültürleri yok. Tansiyonlu değiller, bizde her an bir levye çıkabilir trafikte mesela ancak Küba’da sakinler, sıcak iklim mi demeliyiz, karakteristik özellik mi şimdi bilemiyorum.”
‘TÜRKİYE’DE 2 SAATLİK İŞ BURADA 1 GÜN’
“Burada yavaşlıyoruz hatta duruyoruz” diye konuşan Banu, “Küba’da o denli her şeyi bir yerden almak mümkün değil. Biraz gezeceksin, arayacaksın, sonra aramaya devam edeceksin, tam buldum derken, beğenmeyeceksin, tekrar arayacaksın, bulacaksın, sonra el ultimo (en son kişi kim?) diye sorup sıraya, kuyruğa geçeceksin ve beklemeye başlayacaksın. Küba’da herkes sıraya girer ve kimse o sırayı kaynatmaz, ben daha hiç görmedim. Burada bir markete giderek yaptığın 2 saatlik alışveriş orda 1 gün, hatta 2 yarım gün. Bir defa sabah erken yapacaksın alışverişi saat 14.00 den sonra bitiyor meyve zerzevat. Sıcak ülke olduğu için sabah 7’de herkes sokakta, öğle olmadan işler biter meskene dönülür. Öğlenden sonra hava ya çok sıcak ya da yağışlı zira. Ayrıyeten motor çok kullanılan bir araç olduğu için herkes biraz tamirci olmuş bu ülkede, otomobilden, motora ve bisiklete herkes kendi tamir eder aracını. Eşim Zafer’de nasibini aldı bu durumdan. Her haftanın başı ya tekerlek patlar, ya frene bir şeyler olur. Zafer genelde yolda kalır. Günün geri kalan kısmı tamir ile geçer. Her şey çok manuel anlayacağınız” bilgisini paylaştı.
“Küba’da bilhassa eğitiminin evvelden çok çok daha düzgün olduğu söyleniyor” diyen Banu, “Tüm tanıdıklarımız Fidel periyodunun eğitim sisteminin farklı bir içerikte olduğunu söylüyor. Elbette buna değişen dünya, telefon bağımlısı ebeveyn ve gençleri de düşünerek konuştuğumuzda tüm dünya da var olan, öğrencinin isteksizliği de eklenince, eğitim modelleri de ne yapacağını şaşırıyor. Biz öğretmenlerimizden çok mutluyuz. Çok yerinde bir disiplin anlayışları var. Zengin ya da yoksul hiç fark etmeksizin her ailenin çocuğu tıpkı devlet okuluna gidiyor. 3 başka yabancı okul var Havana’da yabancılara yönelik lakin varlıklı dahi olsa bir Kübalı çocuğunu asla özel okula yazdıramaz ve yabancıların para ile gittiği hastaneye de gitmezler. Küba vatandaşı için eğitim ve sıhhat herkese eşit olarak uygulanır. Biz çocukları devlet çocuk hastanesine götürdük 3-5 defa, son derece ilgili ve anlayışlılar. Bu ebeveyni çok uygun hissettiriyor. Hatta Türk olduğumuzu duyduklarında başka bir ilgi olduğunu itiraf etmeliyim. ‘Hadi, hadi’ durumu yok mesela, seni en ince detayına kadar dinliyorlar. Çocukları muazzam seviyorlar ve önemsiyorlar” tabirlerine yer verdi.
Banu Çiçek tiyatro sahnesinde
‘EVLİ ERKEKLERİN EŞLERİNE YARDIM ETMEDİĞİNİ DUYUYORUM’
Küba’da aile yapısını anlatan Banu, “Birbirlerine çok düşkün aileler de var, hiç görüşmeyenler de. Çocuklarının üzerine titreyen, çok ilgili, her hafta sonu büyük yemekler ile konutlarında buluşan, yaşlı büyüklerinin meskenini daima ziyarete gidenler de var. Çocuğunu hiç görmeyen babalar da var. Boşanmış aile çok. Yük genel olarak bayanların üzerinde, şaşırtan biçimde veli arkadaşlarımdan evli erkeklerin eşlerine konutta hiç yardım etmediğini duyuyorum. Konut işlerini Zafer ile ortak yaptığımızı duyan herkes çok şaşırıyor” dedi.
Küba’ya, İstanbul’daki konutlarının kirasına güvenerek gittiklerini lisana getiren Banu, “Sonra ben rehberlik yapmaya başladım. Dönem ağır olarak 6-7 ay geçiyor. Rehberliğin aile iktisadına katkısı oldu elbette. Turizm dışında çalışma şartlarında alacağınız fiyat sizi asla tatmin etmez. Ticaret ile ilgilenmek gerekebilir. Bunun için ilgili yerler ile görüşüp kendi iş yerinizi açmak ya da ithalat ihracat yapma mümkünlüğü olabilir ki, bu biçimde Türkiye’den ticaret yapan çok fazla kişi olduğunu duyuyoruz” bilgisini paylaştı.
‘ELEKTRİK KESİLEBİLİR, 3-5 GÜN SÜT YAHUT UN OLMAYABİLİR’
Küba’daki uzun vadeli planları hakkında konuşan Banu, “Ben şunu biliyorum, planlar yalnızca yapılır lakin esnek olmak işimizi kolaylaştırır. Zira hayat tıpkı bir sinema üzere. Her şey yolunda giderken var olan çatışmalar ve sizin onlara verdiğiniz reaksiyonlar hayatın akışını yine belirliyor. O yüzden şimdilik buradayız. Çocuklar okullarını çok seviyor. Burada yaşamaya devam etmek istiyoruz” tabirlerine yer verdi. Türkiye’de her şey elinin altında. O denli bir konfor ile yaşanıyor ki, kimsenin daha azına tahammülü yok. Bu sebeple, sen konforun neresindesin? Konfor bizim en yakınımızdaki düşmanımız. O yüzden öncelikle hayat biçiminiz çok önemli” diyerek şu tabirleri kullandı:
“Buraya taşınmak isteyenler, bilmelisiniz ki hiçbir şeye çabucak ulaşmanız mümkün değil. Her şeyi dört dörtlük beklemeyeceksiniz. Taksiye binebilirsiniz lakin pencere açma kolu olmayabilir, elektrikler kesilebilir, 3-5 gün süt ya da un olmayabilir. Ayrıyeten çocuklu ve çocuksuz olmak ortasında dağlar kadar fark var. Biz çocuklarımıza varlık ile yokluk ortasındaki o ince çizginin hayatımıza ne kıymetler, ne yaratıcılıklar katabileceğini göstermek istedik. Yani eski adap, ‘Yok’tan anlayan, ‘bir bakış’tan anlayan çocuk, sonra birey olsunlar istedik. Ve emin olun çok lakin çok eğleniyoruz. Bir yandan da olağanüstü restoranlara gidiyor, inanılmaz latin jazz konserleri dinliyor, zip-line yapıyor, daima denize giriyor ve müzelere gidiyoruz. Bir de tabi hayat bardağa nerden baktığına nazaran değişiyor. Biz Küba’da yarısı boş ya da yarısı dolu diye değerlendirmiyoruz bardağı. Evet bardağımız var, oh şükür diye düşünüyoruz. Sonrasında şüphesiz bardak dolar.”
Milliyet
