Derleyen: Betül Yasemin Keskin / Milliyet.com.tr – Takvimler 26 Nisan 1986 yılını gösterirken Sovyetler Birliği’ne bağlı Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin Pripyat kenti yakınlarındaki Çernobil Nükleer Santrali’nin 4 numaralı reaktöründe nükleer bir kaza gerçekleşti. Uluslararası Nükleer Olay Ölçeği’ne nazaran bugüne kadar meydana gelmiş en büyük nükleer kazalardan biri olarak tarihe geçen Çernobil felaketi, Memleketler arası Nükleer Olay Ölçeğin’de en yüksek sınıflandırma oranı olan 7 ile ölçeklendirildi. Tarihin en makûs iki nükleer felaketinden biri olan bu kazanın sonuçları çok ağır oldu. Ukrayna’da 1,9 milyon, Belarus, Rusya, Ukrayna ve Avrupa ülkelerinde toplam 8,4 milyon kişi bu felaketten etkilendi. Hava, toprak, su radyasyonla kaplanırken bu felaketten canlılar da en berbat formda nasibini aldı. 1986 yılından bugüne dek tesirini hâlâ gösteren bu facianın görünür olduğu kadar görünmeyen kapalı tesirleri de oldu. Tıpkı Ukrayna’nın Gvardeitsev-Kantemirovtsev Caddesi’ndeki 7 numaralı binada yaşananlar üzere.
Çernobil Nükleer Santrali kazası ve 11 Mart 2011’de Japonya’daki Fukuşima Daiichi’deki nükleer felaketle insanlık radyasyonun ne olduğunu, ne kadar korkutucu olabileceğini ve ne kadar yıkıcı sonuçlara yol açabileceğini tam olarak bu iki olay sırasında öğrendi.
BİR AİLEDEN HEM ÇOCUKLAR HEM ANNE ÖLDÜ!
1981 yılında şimdilerde Maria Pryimachenko Caddesi olarak bilinen Gvardeitsev-Kantemirovtsev Caddesi’ndeki yeni yapılan 7 numaralı binadaki bir dairenin birinci kiracıları konutlarına yerleşmişti. Bugün hala kaç numaralı olduğu bilinmeyen o dairede 4 kişilik bir aile yaşıyordu. Başlarda her şey olağandı lakin kısa bir mühlet sonra 18 ve 16 yaşlarındaki çocuklar hastalanmaya başlandı. Bir vakit sonra çocukların ikisine de lösemi teşhisi konuldu akabinde çocuklar peş peşe hayatlarını kaybetti. Çocukların vefatından sonra anneleri de lösemi teşhisi aldı ve o da ne yazık ki hayatını kaybetti. Hem çocuklarını hem de eşini kaybeden ailenin babası o daireden taşınmaya karar verdi. Başlarda daire bir müddet boş kaldıktan sonra diğer bir çocuklu aile daireye yerleşti. Fakat kısa bir mühlet sonra yeni taşınan ailenin üyeleri de hastalanmaya başladı ve bu kere yeniden ailenin en küçük çocuğuna lösemi teşhisi konuldu ve akabinde öteki çocuk da lösemi teşhisi aldıktan sonra iki kardeş hayatlarını kaybetti. Dairenin ismi ‘ölümcül daire’ olarak anılmaya başlamıştı. Çocuklarını kaybeden ikinci kiracı aile bu olayı duyar duymaz meskenden süratlice taşındı.
Yaklaşık 6 şahsa mezar olduğu bilinen bu konutun ismi lanetli, ölümcül, dehşet saçan mesken olarak anılmaya başladı. Artık bırakın o meskeni kiralamayı kimse meskenin yakınından bile geçmek istemiyordu. İkinci taşınan ve çocuklarını kaybeden ailenin babası evvelki kiracıların geçmişini öğrenmişti bu nedenle konutla ilgili bir soruşturma başlattı. Uzun uğraşlar sonucunda uzmanlar incelemek için daireye geldi ve duvarlardan birinde gizemli bir radyasyon kaynağı buldu. İncelemelere nazaran küçük bir radyoaktif kapsül nükleer patlamadan evvel çalışmalar sırasında fırlamış, 7 numaralı binadaki bu apartmanın betonuna saplanmıştı ve gözle görülmeyecek kadar küçüktü. Bu kapsül tam da çocuk odasının duvarında yer alıyordu.
ÖLÜM SAÇAN 7 NUMARALI EV
Uzmanlar kapsülün bulunduğu radyoaktif kısmı büyük bir ustalıkta kesti ve çıkardı. Çıkarılan kapsül Kiev Nükleer Araştırma Enstitüsüne teslim edildi. Çernobil kazası olmasaydı, tahminen de hiç kimse Donetsk Oblastı’ndaki Kramatorsk’ta standart bir konut binasındaki bir apartmanın radyasyon düzeylerini denetim etmeyi düşünmeyecek ve tahminen de oradaki, sakinler yıllarca ölmeye devam edecekti. Diğer dairelerdeki kiracılar kendilerine diğer binada daire verilmesini talep etti lakin kimsenin talebi olumlu karşılanmadı ve hiçbiri tahliye edilmedi. SSCB idaresi sadece bir özür dileyerek mevzuyu kapatmayı tercih etti.
Sadece 8 x 4 mm boyutlarında olan ve saatte 200 röntgen yayan kayıp kapsül, 52 ve 85 numaralı daireler ortasındaki dördüncü kattaki bir duvara gömülmüştü. Gözle bile görülmeyecek kadar küçük, ancak saatte 200 röntgenlik radyasyon yayan bir kesim, tam altı can aldı. Ve o ‘küçücük’ tehlike yıllarca bir çocuk odasının duvarında sessizce bekledi.
Yaşanan bu olayın akabinde gazeteler 1981-1989 yılları ortasında 7 numaralı konutta radyasyondan ölen 6 bireyden dördünün çocuk olduğunu yazdı. Fakat radyasyon nedeniyle 17 kişinin daha radyasyon dozu alarak mağdur olduğu tespit edildi. 7 numaralı konut bugün hâlâ Kramatorsk’ta varlığını sürdürüyor.
Milliyet
