Aspirin kansere nasıl ‘dur’ diyor? Öldürücülüğü yüzde 90: Böylesi birinci kez görüldü
Betül Yasemin Keskin / Milliyet.com.tr – Dünyada en yaygın kullanılan ağrı kesicilerden biri olan aspirinin, kanserin yayılmasını durdurma potansiyeli olup olmadığı bilim dünyasında tartışılıyor. Cambridge Üniversitesi’nden araştırmacılar, hayvanlar üzerinde yaptıkları deneylerde aspirinin bağışıklık sistemini güçlendirerek kansere karşı savaşma yeteneğini artırabileceğini gözlemledi. Üstelik araştırma, aspirinin farklı kanser çeşitlerinde de tesirli olabileceğini ortaya koydu. Peki, ateş düşürücü ve ağrı kesici olarak bildiğimiz aspirin sahiden kanserle savaşabilir mi? Bu sorunun karşılığını Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Vedat Göral ile konuştuk.
ASPİRİN KANSER HÜCRELERİYLE SAVAŞIYOR
Aspirin ve kanser ortasındaki bağ uzun yıllardır bilim insanlarının merceğinde. Yaklaşık 50 yıldır bu mevzuda birçok deneysel çalışma yapılsa da, son olarak Cambridge Üniversitesi araştırmacıları aspirinin bağışıklık sistemini harekete geçirerek kimi kanser cinslerinin metastazını nasıl azaltabileceğini ortaya koydu.
Metastaz, kanser hücrelerinin birincil tümörden ayrılarak bedenin farklı bölgelerine yayılması manasına gelir. Üstelik kanser kaynaklı ölümlerin %90’ı da metastaz nedeniyle gerçekleşir. Ancak bilim insanları, metastaz yapan kanser hücrelerinin bağışıklık baskılayıcı mikro ortamdan uzaklaştıklarında daha savunmasız hale geldiğini keşfetti. Bu durum, bağışıklık sistemini harekete geçiren anti-metastatik tedaviler için büyük bir fırsat sunuyor. İşte aspirin de tam bu noktada devreye giriyor.
BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNİ NASIL HAREKETE GEÇİRİYOR?
Daha evvel yapılan çalışmalar, düşük doz aspirin kullanımının göğüs, prostat ve bağırsak kanserlerinde metastazı azaltabileceğini gösterse de, bu düzeneğin nasıl çalıştığı tam olarak anlaşılamamıştı. Cambridge Üniversitesi Kanser İmmünolojisi Uzmanı Prof. Dr. Rahul Roychoudhuri ve grubu, bu sorunun karşılığını bulmak için yola çıktı.
“Şaşırtıcı bir formda, aspirinin bağışıklık sisteminin metastaz yapan kanser hücrelerini tanımasını ve öldürmesini kolaylaştırdığını keşfettik” diyen Prof. Roychoudhuri, yaptıkları çalışmada bağışıklık sisteminin en değerli savaşçıları olan T hücrelerinin, metastaz yapan kanser hücrelerini yok edebildiğini lakin bir pürüzle karşılaştığını belirtti.
Bu mani, aslında kanımızda pıhtılaşmayı sağlayan trombositlerdi. Trombositler, T hücrelerini baskılayarak kanser hücrelerini yok etmelerini zorlaştırıyordu. Aspirin ise trombositleri parçalayarak bu baskıyı ortadan kaldırıyor ve T hücrelerinin kanserli hücreleri daha tesirli bir formda avlamasını sağlıyor.
DAHA FAZLA KLİNİK DENEYE GEREKSİNİM VAR
Bu kıymetli keşif, aspirinin erken teşhis edilen kanserlerde daha tesirli olabileceğini ve bilhassa ameliyat sonrası, bedende yayılmış olabilecek kanser hücrelerinin bağışıklık sistemi tarafından tespit edilmesine yardımcı olabileceğini gösteriyor. Fakat şu an için bu bulgular sırf hayvan deneyleriyle doğrulandı.
Bilim insanları, aspirinin nitekim kanserle savaşta bir silah olup olmadığını mutlaklaştırmak için daha fazla klinik araştırmaya muhtaçlık duyulduğunu belirtiyor. Önümüzdeki süreçte insanlarda yapılacak çalışmalar, aspirinin kanser tedavisindeki rolünü netleştirebilir.
‘İNSANLARIN YARISINDAN FAZLASI KANSER TEŞHİSİ ALACAK’
Cambridge Üniversitesi araştırmacılarının yaptığı çalışmayı pahalandıran Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Vedat Göral’ın açıklamalarına nazaran tüm insanların yaklaşık yarısı, hayatlarının bir kademesinde, çoğunlukla ileriki yaşlarında kanser teşhisi alacak. Bir alanda hudutlu olan kanserin tedavisi, en kolay olanıdır lakin kanser hücreleri bedenin öbür bölgelerine de yayılabilir.
Yapılan araştırmadaki fare çalışmalarında, aspirinin, bağışıklık hücrelerinin, yayılan kanser hücrelerini yok etmesine yardımcı olduğu saptandığını ve bu, kanser hücrelerinin bedenin öteki bölgelerine yayılmaya çalıştığı kritik bir anda gerçekleştiğini değinen Prof. Dr. Göral, “Kanser hücreleri, orjinal tümörden ayrılıp bedenin farklı yerlerine yerleşmeye çalışırken, bağışıklık sistemimizin T hücreleri devreye giriyor. Lakin olağanda kanamayı durduran trombositler, bu T hücrelerini baskılayarak, kanser hücrelerini yok etmelerini zorlaştırıyor. İşte aspirin burada devreye girerek trombositlerin tesirini ortadan kaldırıyor ve T hücrelerinin kanser hücrelerini avlamasına imkan tanıyor. Bu keşif, kanser tedavisinde yeni bir periyodun kapılarını aralayabileceği manasına geliyor” tabirlerini kullandı.
“Bu heyecan verici bulgulara karşın, kanser hastalarının çabucak aspirine yönelmemesi gerektiği vurgulanıyor. Aspirinin tertipli kullanımının iç kanama ve felç üzere önemli yan tesirleri olabileceği unutulmamalı. Ayrıyeten bu tesirin tüm kanser cinslerinde mi yoksa yalnızca muhakkak tiplerde mi geçerli olduğu şimdi net değil.” – Prof. Dr. Vedat Göral
“Aspirinin kanser hücrelerine olan tesiriyle ilgili yapılan çalışmalarda en çok kolorektal kanser çeşitlerinde tesirli olduğu görülmüştü. Lakin son araştırmalar aspirinin gücünün kolorektal kanser çeşitleriyle sonlu olmadığını gösterdi” diyen Prof. Dr. Göral, aspirinin tok karna alınması gerektiğine dikkat çekti.
YAN TESİRLERİ DİREKT MİDEYİ VURUYOR
Prof. Dr. Göral, “Araştırmacılar, aspirinin yan tesirleri olabileceği ve herkes için uygun olmayabileceği konusunda uyarıyor. Çoklukla aspirin, mide yahut bağırsak tahrişine, mide bulantısına ve hazımsızlığa neden olabilir. Küçük bir oranda beşerde aspirin, kanama yahut mide ülseri üzere önemli yan tesirlere neden olabilir. Bu nedenle kanserli hangi şahısların yarar görme mümkünlüğünün yüksek olduğunu anlamak ve aspirine başlamadan evvel, her vakit hekiminizle konuşmak önemli” diyerek ikazda bulundu.
Cambridge Üniversitesi araştırmacıları tarafından yapılan bu araştırma akıllara ‘Kanser olmamak için aspirin mi içmeliyim ya da aspirin kanseri bitirebilir mi?’ sorularını getirdi. Ancak Prof. Dr. Göral’a göre bu türlü bir yorum yapmak ya da bütünüyle aspirine teslim olmak gerçek değil. Aspirinin kanser metastazı üzerindeki tesirini anlamak için daha fazla bulguya gereksinim var.
Milliyet
