TBMM Okul Olaylarını ve Dijital Risklerini Araştırma Kurulu toplandı

TBMM Şanlıurfa ve Kahramanmaraş Okul Olaylarını ve Dijital Riskleri Araştırma Komisyonu, AK Parti Tokat Milletvekili Yusuf Beyazıt başkanlığında toplandı. Komite toplantısının açılışında konuşan Beyazıt, “Cuma günü yerinde inceleme yapmak üzere heyetimizle birlikte Kahramanmaraş’ımıza gideceğiz. Cuma, cumartesi ve gerekmesi halinde pazar günü öğleye kadar Kahramanmaraş’ta çalışacağız. Pazar günü Şanlıurfa’ya gideceğiz. Şanlıurfa’dan Siverek’e geçerek oradaki olayları da yerinde inceleyeceğiz, uzmanların görüşlerini dinleyeceğiz ve bilhassa ailelerin bilgilerine müracaat edeceğiz. Okullardaki yapacağımız incelemeler sonucunda da gereken raporlarımızı, gereken bilgilendirmeleri yapmış olacağız” sözlerini kullandı.

‘DÜZENLİ ÖLÇÜM MAALESEF TÜRKİYE’NİN GEÇ KALDIĞI BİR KONU’

Ardından Cumhurbaşkanlığı Eğitim- Öğretim Politikaları Kurulu Üyesi Prof. Dr. Şule Alan, milletvekillerine sunum yaptı. Alan, çocuk davranışlarının tertipli ölçüm modeliyle daima olarak takip edilmesi gerektiğini belirterek, “Düzenli ölçüm maalesef Türkiye’nin çok derecede geç kaldığı bir bahis. Ayrıyeten ulusal bir data altyapısı sayesinde bilgilerimizin olmasına karşın operasyonel hale getirilememesi meselesiyle karşı karşıya bulunuyoruz. Kendi emsal ülkeleri ve gelişmiş ülkeler ortasında en fazla bilgi yoksulu olan ülke Türkiye’dir. Türkiye’nin sorunu bilgileri olmadığı için değil, datalarını tahlili operasyonel hale getirmemesidir. Ulusal bir data altyapımız oluşmadan önemli bir biçimde; sorun nedir, nerede sorun, nasıl bir kırılma içerisindeyiz? Bunu görmemiz mümkün olmayacağından öncelikle kurmamız gereken şey acil bir biçimde data altyapımızı operasyonel hale getirmemiz gerekir” diye konuştu.

‘BİR OKULDA AKRAN ZORBALIĞI NE KADAR ÇOKSA O KADAR AKADEMİK MAHARET DÜŞÜYOR’

Yaptığı çalışmanın sonuçlarını paylaşan Alan, şöyle devam etti;

“Yaptığımız araştırmada bulguları Güneydoğu Anadolu Bölgesi, İç Anadolu Bölgesi ve İstanbul’dan. Birinci grafik çocuklarda ahenk, ikinci grafik çocukların davranış normları, üçüncü grafik çocukların okuldaki davranış normlarının görüşü; çocukların öğretmenlerinin yardımseverliğine bakış açısı yani öğretmenlerine bakış açısı, birbirlerine itimatları ve en sonuncusu da akran zorbalığı. Bu grafikleri niçin gösteriyorum? Mesela akran zorbalığı grafiğine bakın, bir okulda akran zorbalığı ne kadar çoksa o kadar akademik maharet düşüyor. Bir okulda ne kadar birbirine inanç varsa o kadar matematik skorlarının yükseldiğini, akademik skorlarının yükseldiğini görüyorsunuz. Ne kadar dayanışma varsa tıpkı halde bunları görüyorsunuz. Bunlar on binlerce çocuğu içeren örnekler bunlar.”

‘DİYARBAKIR’DA BİR OKULDA YAPTIĞIMIZ ÇALIŞMAYLA ŞİDDETTE YÜZDE 50 DÜŞÜŞ YAŞANDI’

Sorunların tahlili için ilkokul ve ortaokulun kategorik olarak ayrılması gerektiğini kaydeden Alan, Diyarbakır’daki bir okulda hayata geçirdikleri projeden bahsetti. Ergen öğrenciye hürmet ve statüyü verme karşılığında dayanak istediklerini ve ilkokulda çalışkan, ortaokullarda ise tanınan öğrencileri ‘lider öğrenci’ seçtiklerini vurgulayan Alan, “Biz bu çocukları seçtikten sonra bu çocuklara dedik ki, ‘Alın, size hoş bir ders yolu. 5’inci ve 6’ncı sınıftaki küçük arkadaşlarınıza bunları öğreteceksiniz.’ Ne öğrettiler? Çok kolay şeyler öğrettiler, aslında çocuklara okulda öğrettiğimiz şeyleri yani, ‘Farklıyız çocuklar lakin birebiriz. Hayalimizdeki okul nasıl olmalı? Zorba kimdir? Zorbayla nasıl baş edilir?’ Bilhassa bu çok tesirli oldu. Sonuçlar; iki yıl sonra, eğitim alan çocuklarla eğitim almayan çocukların karşılaştırılması inanılmaz sonuçlardı. Natürel, bunlara da plasebo denetimi yaptık. Birtakım okullar bunu yaptı, birtakım okullar yapmadı. Okul içi şiddette yüzde 50 düşüş, okul içi davranış normlarında önemli düzelme, akıl sıhhatinde, zihin sıhhatinde, bilhassa bu önder çocuklarda inanılmaz düzelme, kendine inançta, öz pahada yükselme. Hiç beklemediğimiz diğer bir sonuç da geldi; LGS test skorlarında plaseboya nazaran inanılmaz bir yükselme, yüzde 10 civarında bir yükselme” oldu” değerlendirmesinde bulundu.

‘İNTERNETTE POMPALI TÜFEK 2 BİN LİRAYA SATILIYOR’

Uluslararası Siber Güvenlik Federasyonu Başkanı Batuhan Tosun, komisyon toplantısında sunum yaptı. Tosun, okullara yönelik akın gerçekleştirmenin bir akım haline geldiğini ve bunun global düzlemde, ‘Mass shoting’ olarak nitelendirildiğini söz etti. ABD’deki bütün liselerde 3-4 rehberlik hocası olmasına karşın okullara yönelik şiddet saldırısının arttığını ve psikoloji ile demografik yapının artık işe yaramadığını söyleyen Tosun, “Ne yazık ki elinde cep telefonu tutan herkesin yaşayabileceği farklı siber zorbalıklar var. Artık, bu, ‘Darknet’ dediğimiz internet dünyası forumda çocuk açık açık yazmış, demiş ki; ‘Pompalı tüfek 2 bin TL’ Batman’dı yanlış hatırlamıyorsam, forumda satıyor. Elinde telefonu interneti olan bir çocuğun buraya erişimi mümkün, sizin de erişiminiz mümkün. Buraya erişimi olan bir çocuğun bunu alması ve şayet niyetinde atak varsa bu saldırıyı gerçekleştirilmesi çok kolaylaşmış oluyor zira ateşli silaha erişimi kolaylaşmış oluyor. Yani olağanda bulamayacağı bir şeyi çok kolay bulmuş oluyor. Münasebetiyle bahsin daha teknokratik bakış açılarıyla çözülmesi gerektiğine inanıyorum. Artık mevzuyu ruhsal, demografik ya da sosyolojik manadan biraz ne yazık ki çıkarmamız gerekiyor zira her şey internet ve telefonla alakalı hatta ‘bilgisayar’ bile demiyorum” diye konuştu.

‘İHBAR SİSTEMİ ÜZERİNDEN 403 BİNDEN FAZLA İHBAR ALINMIŞ, 19 OKUL SALDIRISI ÖNLENMİŞ’

Türkiye’de siber ve emniyetteki ünitelerin yetersiz olduğunu ve dijital medyada siber zorbalığın arttığını savunan Tosun, şöyle devam etti:

“U.S. Secret Service’in bulgusu olarak planlanan okul hücumlarının yüzde 94’ünde saldırıyı planlayan kişi niyetini evvelden en az bir şahısla paylaşmış oluyor. Bakın, yüzde 94’ü. Bu şu demek; aslında saldıran kişi tanınan olmak için bunu yapıyor, ya dikkat çekmek için yapıyor, ya çok büyük bir travması olduğu için bunu yapıyor. Buradaki popülasyon çok değerli. Sandy Promise bulgusu, 4 saldırgandan 3’ünden fazlası planlarını evvelce birilerine söylemekte. Bunlar net ve gerçek bilgiler, bulgular. Okul hücumlarına bakarsak bunların tamamı internet üzerinden forumlarda en az 1 ayak izi bıraktılar. Bizdeki gerçekleşen taarruzlarda da bıraktılar. Facebook’tan saldırıyı gerçekleştirmeden evvel bildiri paylaştılar, dikkatleri üstüne çekmek istediler zira maksatları her şeyden evvel dikkat çekmekti. Hasebiyle erken tespit ve erken müdahale burada çok değerlidir. Sandy Promise anonim ihbar sistemi üzerinden 403 binden fazla ihbar alınmış, 19 okul için akın önlenmiş, bin 269 gencin hayatı kurtulmuş. AP datalarını incelediğimiz vakit 395 bin ihbar ve 19 okul saldırısı önlenmiş. Yapacağınız şey yalnızca ortak bilgiyi işlemek. Ortak bilgiyi işleyerek bunun önüne lokal kolluk kuvvetlerini de dahil ederek geçebiliriz.”

Tosun ayrıyeten, Türkiye’de data altyapısında güçlü bir adım atıldığını ve yapay zeka aracılığıyla bilgilerin işlenmesi halinde erken ikaz sisteminin devreye alınabileceğini lisana getirdi.

‘OKUL TEMELLİ TAKİP SİSTEMİ KESİNLİKLE YAYGINLAŞTIRILMALI’

Komisyonda sunum yapan Düzce Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Kısmı Öğretim Üyesi Doçent Doktor Taner Atmaca, şunları anlatı:

“Bizim teklifimiz; Bilhassa okul temelli bir izlemin, okul temelli bir takip sisteminin kesinlikle ki yaygınlaştırılması istikametinde ve bilgi oluşturulması tarafında. Ondan kaynaklı, bir ‘KORU Ağı Sistemi’ni sunmak istiyorum. Aslında dört-beş sene evvel Sayın Milli Eğitim Bakanı Mahmut Özer Beyefendi’ye de emsal bir teklifte bulunmuştum buradaki bir şûrada lakin zannedersem yoğunluktan kaynadı. Bilhassa okulların haritalandırması, dezavantajlı pozisyonda bulunan okulların yıl yıl ya da ay ay ya da devirlik olarak izlenerek müdahale programlarının şahsen kapalı devre sistemle izlenerek Milli Eğitim Bakanlığı tarafından takip edilmeli. Ayrıyeten haritalandırılarak riskli bölgelerdeki okullara daha fazla politik manada tahminen itina gösterilmesi ya da pedagojik manada daha fazla itina gösterilmesi konusunda bir teklifimiz olmuştu. KORU Ağı Sistemi’nin açık ve uzun ismi, ‘Kurumlar Ortası Ortak Risk İkaz ve İzleme Ağı Sistemi’ aslında, ‘KORU’ olarak hem akılda kalması hasebiyle hem de hoş bir mana taşıması hasebiyle burada Komite’ye önermek istiyorum.”

‘HER ÖĞRENCİ İÇİN DENETİMLİ ERİŞİME SAHİP DİJİTAL TAKİP BELGESİ OLUŞTURULMALI’

Atmaca ayrıyeten, emniyet üniteleri ile ilgili tekliflerini şu halde paylaştı;

“Dijital hadise idaresi yani her öğrenci için denetimli erişime sahip dijital bir takip evrakı oluşturulması lazım. Burada her kurumun kendi yetkilisine tanımlanacak bir şifre ve kullanıcı ismiyle bu sisteme giriş yapılmalı ve herkes kendi izlem notlarını buraya belirterek her kurumun kendi bilgi zenginliğini diğeriyle paylaşmasının önü açılacak. Her öğrencinin takibinin not alındığı, izlendiği bir sisteme bilhassa gereksinim olduğunu onu belirtmek istiyorum ve kademeli müdahale yani her risk seviyesine birebir reaksiyon verilmemesi gerekiyor. Yeniden eskilerin tabiriyle, ‘Bir sürçen atın başı kesilmez’ derler yani ‘ufak bir kabahat işledi’ diye çocuğa büyük ceza vermenin de bir manası yok. Her risk seviyesine tıpkı reaksiyonun yerine kademeli ve yaş kümesine uygun formda yapılması son derece ehemmiyet arz ediyor. Risk kümesi içerisinde neler var, bunları isterseniz kısaca paylaşmak isterim. Eğitim temelli göstergeler, bunları ölçeceğiz: Daima devamsızlık, okuldan kaçma, ani not düşüşleri, derslere ilgisizlik, okul terki riski, sık disiplin olayları üzere birtakım eğitim temelli göstergeler bizim için uyarıcı olacak. Davranışsal göstergeler: Mesela saldırganlık, akran zorbalığı, tehdit ya da gözdağı verme daima, kesici alet taşıma ya da yaralayıcı alet taşıma, kurallara daima meydan okuma, ani öfke patlamaları üzere davranış temelli bir ekip risk göstergeleri bu sistemin içerisine girilecek.”

‘ÇOCUK VE AİLELER ÇOK SIKI TAKİP EDİLEREK MESELELER BÜYÜMEDEN ÇÖZÜLMELİ’

Ardından sunum yapan Sıhhat Bilimleri Üniversitesi Öğretim Vazifelisi Profesör Doktor Nurdan Duman, “Cumhurbaşkanımızın Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’da okullardaki yaşanan olaylar sonrasında yaptığı bir açıklama vardı, ‘Vaka bazlı çalışmalar gerekli okullarda, ailelerin izlenmesi gerekir.’ Tam da aslında olay idaresine vurgu yapmıştı. O yüzden burada da buna ait de geri bildirimi vermek isterim. Aslında tam da gereksinim olan şey, okullarda toplumsal hizmet ve okullarda hadise idaresinin yapılması, risk altındaki bireylerin, çocukların ve ailelerin tespit edilmesi, bunlara yönelik konut ziyaretleri yapılarak, çok sıkı takipler yapılarak bu çocukların ve ailelerin izlenmesi, sorun ve muhtaçlıklarının daha büyümeden çözülmesi gerekiyor. Bazen bize, toplumsal hizmetlere o denli hadiseler gelir ki çocuk yıllardır istismar görüyor, çocuk yıllardır şiddet görüyor, çocuk yıllardır husus bağımlısı ya da babası yıllardır alkol bağımlısı ve her gün gelip meskende anneye şiddet uyguluyor. Artık, bu çocuk niçin yıllarca bunu çeksin, bu anne niçin yıllarca bunu çeksin? Yani bizim okulda olmamız gerekiyor ki bu olaylara müdahale edebilelim” diye konuştu.

‘TÜRKİYE’DE SİBER GÜVENLİKLE İLGİLİ YÜZDE 90 AÇIK VAR’

Akademisyenler akabinde milletvekillerinin sorularını yanıtladı. Memleketler arası Siber Güvenlik Federasyonu Başkanı Batuhan Tosun, “Ne yazık ki internet ortamında siber zorbalık Türkiye’de şu anda kullanılan portal olarak, portaller olarak 9 ile 18 yaş ortasında yalnızca bizim tespit ettiğimiz kullanıcıların yüzde 88’inden fazlası tacize, şantaja maruz kalıyor. Daha evvel Cumhurbaşkanlığı himayesinde de bir proje gerçekleştirmiştik, ’81 Vilayette 81 Siber Kahraman’ denilen bir proje gerçekleştirdik. Bunun kapsamında birtakım araştırmalar yaptık, bu araştırmalar sonucunda elde ettiğimiz bilgiler. Hasebiyle açıkçası Amerika’daki datalar çok daha net. Türkiye’de bizim tespit edebildiğimiz, dediğim üzere 9-18 yaş ortası yüzde 88; bu ne yazık ki çok üzücü bir oran. Dijital Dönüşüm Ofisi kurulduktan sonra himayeye aldı projeyi. O kapsamda, toplamda yaklaşık bin öğrencinin üzerinde kişiyi sertifikalı olarak, memleketler arası sertifikalı olarak siber güvenlik uzmanı yaptık ve bunlardan yaklaşık 150 tanesi kamuda işe girdi. Münasebetiyle Türkiye’de siber güvenlikle ilgili elimizden geleni yapmaya çalışıyoruz lakin açık var mı? Evet, yüzde 90 açık var, yüzde 90” değerlendirmesinde bulundu.

‘VERİ İHLALLERİNİN TEMELİ FİRMALARIN SUİSTİMALİNDEN KAYNAKLANIYOR’

Tosun, vatandaşlık datalarının sızdırılmasıyla alakalı ise şunları söyledi;

“Şu anda söylediğim şey bir hata duyurusu bile olabilir. Bakanlıklar ve kurumlar yazılımlar geliştiriyor. Bu yazılımlar çok uzun müddette planlanan projeler, bu projeleri kısa devirde yapmak için ‘x’ firması diyelim. ‘X’ yazılım şirketiyle anlaşıyorlar, x yazılım şirketi Bakanlıkla ilgili projeyi yapıyor, yaparken bu yazılımın e-devletten bir bilgi alması gerekiyor. Ne oluyor? Bakanlık x firmasının çalışanına o ilişkiyi sağlaması için e-devlet altyapısının Bakanlığa sunduğu kullanıcı ismi, şifreyi illaki o yazılımcıya vermesi gerekiyor. Hasebiyle çok alakasız birinin eline e-devletin ‘Admin’ parolasını vermiş oluyorsunuz. Bu kişi alıyor bunu hackerlara satıyor, 10 bin dolara, 15 bin dolara satıyor. Hasebiyle bu bireyler bu panelleri yazılıma çevirip kişi bazlı satabiliyorlar. Data ihlallerinin temeli de aslında buraya dayanıyor. Burada suçlanan birçok kurum oluyor ancak aslında hiçbirinin suçlanmaması gerekiyor zira aslında bu büsbütün insan faktörünün yanlışı, oradaki firmaların bunu suistimal etmesi deyip sonlandırayım.”

Milliyet